cultural syndromes - kültürel sendromlar

DSM-5’te Distresle İlgili Kültürel Terimler Sözlüğü’nde geçen sendromlar şunlardır: 1.”ataque de nervios”: Latin kültürlerine özgüdür. Ani kontrol kaybı hissine ilişkin bir bozukluktur. Davranışsal/mental ve bedensel belirtiler/belirleyiciler ve bulguları arasında yoğun duygusal huzursuzluk (örn., şiddetli üzüntü, akut kaygı, öfke veya yas), kontrolsüzce bağırma ve çığlık atma, ağlama atakları, titreme, göğüsten beyne yükselen sıcaklık hissi, sözel ve fiziksel saldırganlık, 2. “dhat” sendromu: Sanskritçe yaşam sıvısı ya da meni anlamına gelir. Güney Asyalı (Hindistan, Pakistan, Nepal, Sri Lanka) genç erkeklerde görülür. Cinsel ilişki veya mastürbasyon sırasındaki meni kaybının, hastalığa hatta ölüme neden olacağına ilişkin yoğun (hipokondriyak) kaygı ve distresle ilgilidir. Bu durumun belirtileri arasında, yorgunluk hissi, kilo kaybı, impotans, bedensel şikayetler ve depresif DUYGUDURUM vardır. Sendrom yeni evlenmiş, düşük sosyoekonomik statüde, kırsal kesimde yaşayan ve cinselliğe karşı muhafazakar tavrı olan ailelerden gelen erkeklerde daha yaygın olarak bildirilmektedir. 3. “khyâl cap”: Kamboçya dilinde rüzgar atağı anlamına gelir. Rüzgar gibi hareket eden bir maddenin kanla birlikte bedende dolaştığına, bunun katastrofik sonuçlar (örn., ciğerlere baskı yaparak nefesi kesme, beyne girerek çınlama yapma, bulanık görme, baygınlık) doğurduğuna ilişkin inançla tetiklenen, panik atak benzeri akut kaygı EPİZOD’udur. 4. “kufungisisa”: Şona dilinde aşırı düşünme anlamına gelir. Zimbabwe kültürüne özgüdür. Kaygı, depresyon, üzüntü veren düşünce ve endişelerle ilgili sürekli kuruntu halini içerir. 5. “maladi moun”: Haiti dilinde gönderilmiş hastalık ya da insan kaynaklı hastalık anlamına gelir. Birçok tıbbi ve zihinsel bozukluğun, haset eden başka bir kişi tarafından gönderildiği inancını içerir. Depresyon, psikoz, başarısızlık, işlev kaybı gibi birçok sorunu tanımlamak ve açıklamak için kullanılır. Olumlu özellikleri (örn., başarılı, zeki, zengin, güzel, sağlıklı) olan kişilerde akut olarak ortaya çıkan belirtiler ve ani davranış değişiklikleri “maladi moun” olarak adlandırılır. Türk kültüründe bu bozukluk nazar ya da kem göze atfedilir. 6. “nervios”: İspanyolcada sinir anlamına gelir. Latin Amerika kültürüne özgüdür. Stres ve zorlu yaşam şartlarına karşı güçsüzlükle ilgilidir. Bu güçsüzlük baş ağrısı, ense gerginliği, huzursuzluk, mide sorunları, uyku sorunları, gerginlik, kolay ağlama, dikkat dağınıklığı, titreme, karıncalanma, baş dönmesi gibi birçok duygusal ve bedensel belirtilerde sergilenir. 7. “shenjing shuairuo”: Mandarin dilinde sinir sistemi zayıflığı anlamına gelir. Bu zayıflığın Mental Bozuklukların Çin Sınıflandırması El Kitabı’ndaki belirtileri güçsüzlük (örn., zihinsel yorgunluk), duygusal tepkisellik (örn., sinirlilik hali), zihinsel uyarılmışlık (örn., geçmiş anıların akla gelmesi) durumu, gerilim ağrıları (örn., baş ağrısı) ve uyku sorunlarıdır (örn., insomnia). İş veya aile kaynaklı stres, yüz karalayıcı olaylar ve akut başarısızlık hissi ile tetiklenir. 8. “susto”: İspanyolcada korku anlamına gelir. Latin Amerika kültürüne özgüdür. Şiddetli korkuya neden olan bir olay sonucunda ruhun bedeni terk etmesiyle ortaya çıkan mutsuzluk ve hastalık durumunu içerir. Korkudan günler hatta yıllar sonra ortaya çıkabilen belirtiler yetersiz ya da aşırı uyku, rahatsız uyku ya rahatsız edici rüya içeriği, distres, herhangi bir şey yapmaya karşı isteksizlik, düşük benlik değeri ve kirlenmiş olma duygusu; ayrıca el ve ayaklarda üşüme, kas ağrısı, baş ağrısı, karın ağrısı ve diyare gibi bedensel şikayetlerden oluşur. 9. taijin kyofusho”: Japoncada kişiler-arası korku bozukluğu anlamına gelir. Kişinin, kendi görüntü veya davranışlarının başkalarına yetersiz ya da itici geleceğini, başkalarını rahatsız edeceğini düşünmesi; bu nedenle, sosyal ortamlarda kaygı yaşaması ve bu gibi ortamlardan kaçınmasıyla ilgilidir. Sosyal bağlamda yaşanan kaygı ve kaçınma kişinin kendisinin eleştirilmesiyle veya utanç duymasıyla ilgili değil, başkasını utandırma, rahatsız veya huzursuz etmeyle ilgilidir. Bu yöndeki duyarlık ve kaygılar yüzün kızarması (eritrofobi), vücudun kötü kokması (jikoshu-kyofu), uygunsuz göz teması, garip yüz ifadesi veya bedensel hareketler, beden deformasyonuyla (shubo-kyofu) ilgilidir. bakınız: DSM-5 sınıflandırması karşılaştırınız: gözetlemecilik bozukluğu, göstermecilik bozukluğu, sürtünmecilik bozukluğu, cinsel mazoşizm bozukluğu, cinsel sadizm bozukluğu, pedofili bozukluğu, fetişizm bozukluğu, travesti bozukluğu, tanımlanmış diğer bir parafili bozukluğu, tanımlanmamış parafili bozukluğu