reactive attachment disorder - reaktif bağlanma bozukluğu / tepkisel bağlanma bozukluğu

belirgin şekilde yetersiz bakım görmeye bağlı olarak (örn., duygusal gereksinimlerin ihmal edilmesi, birincil bağlanma figürünün olmaması ve/veya sürekli değişmesi) travma ve örselenme yaşayanlarda; gerek normatif gerekse gelişimsel bakımdan uygunsuz bağlanma davranışlarının sürekli olarak sergilenmesini içerir. Beş yaş öncesi çocuklarda başlayan bu davranışlar süreklilik gösterir. Davranışsal/mental ve bedensel belirtiler/belirleyiciler ve bulgular arasında a. stres yaşadığında nadiren rahatlatılma gereksinimi duyma ve/veya rahatlatılmaya nadiren tepki verme, b. sosyo-duygusal tepkilerin en alt düzeyde ve olumlu duygulanımın sınırlı olması, c. bakım verenle korkutucu olmayan etkileşimlerde dahi açıklanamayan irritabilite, üzüntü ve korku vardır. [Bozukluğa ilişkin belirtilerin//belirleyicilerin tam listesi ve TANI ÖLÇÜTLERİ için DSM-5’e (Köroğlu, 2014) bakınız.] Epidemiyoloji: DSM-5’te PREVALENS konusunda bilgi olmadığı, ancak ender görüldüğü; ağır İHMAL yaşayan çocuklarda dahi görülme oranının %10’un altında olduğu belirtilmektedir. [Diğer bazı epidemiyolojik bulgular için DSM-5’e (Köroğlu, 2014) bakınız.] Etiyoloji: Risk çevresel olup etkileyici faktörler arasında bakım verenin, bebek ya da çocuğun duygusal gereksinimlerini ihmal etmesi, sabit bir bağlanma figürünün olmaması, bakım verenin sık sık değişmesi, seçici bağlanmanın gelişemediği ortamlarda (örn., bakım veren sayısının yetersiz olduğu kurumlar) büyüme, bebeklikte yoğun sosyal izolasyon, bebeklik sonrası düşük kalitede bakım, çocuklukta belirgin ve aşırı düzeyde yetersiz bakım vardır. Sınıflandırma/Tanılama: DSM-IV-TR’de, Eksen I’in altındaki Genellikle İlk Kez Bebeklik, Çocukluk ya da Ergenlik Döneminde Tanısı Konan Bozukluklar/ Bebeklik, Çocukluk ya da Ergenliğin Diğer Bozuklukları’nda Bebeklik ya da Küçük Çocukluk Döneminin Tepkisel Bağlanma Bozukluğu olarak yer alır. DSM-5’te, Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar ana tanı kategorisinin türüdür (ICD-10-CM kodu: F94.1). [Ana tanı kategorisi altındaki tür (type) ve alt türlerin (subtype) kapsamlı dökümü için DSM-TR-5’e (Köroğlu, 2014) bakınız.] Tedavi: Psikoterapi ağırlıklıdır. Çocuk, ebeveyn veya bakım veren için psikolojik danışma, psikoeğitim, çevresel koruyucu müdahaleler (örn., çocuk için tutarlı ve güvenli bakım ortamının sağlanması) gibi destekleyici teknikler uygulanır. bakınız: DSM-5 sınıflandırması karşılaştırınız: sınırsız sosyal katılım bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, akut stres bozukluğu, uyum bozuklukları, tanımlanmış diğer bir travma ve stresörle ilişkili bozukluk, tanımlanmamış travma ve stresörle ilişkili bozukluk