gender dysphoria in children - çocuklarda cinsel kimliğinden hoşnut olmama / çocuklarda cinsel kimliğinden yakınma

çocuğun deneyimlendiği ya da ifade ettiği cinsel kimliğinin (CİNSİYET, TOPLUMSAL CİNSİYET) biyolojik cinsiyetiyle uyumlu olmamasını içerir. Belirtiler/belirleyiciler ve bulgular arasında a. karşı cinsten olmayı çok isteme, cinsel anatomisinden hiç hoşlanmama, onun için belirlenmiş olan cinsel kimlikten başka bir seçeneğin de olduğunu ısrarlı bir şekilde savunma, b. oyun ve hayali oyunlarda karşı cinsin yerine geçme, genelde karşı cinsin oynadığı oyuncakları ya da oyun ve etkinlikleri tercih etme; oyun arkadaşlarını karşı cinsten seçmeyi isteme, c. erkek çocukların itiş-kakış içeren oyunları sevmemesi, erkeksi oyuncaklara, oyunlara ve etkinliklere karşı çıkması; kız çocukların ise kızların oynadığı oyuncaklara, oyunlara ve etkinliklere karşı çıkması, d. erkek çocuklarda karşı cinsin giysilerini giymek isteme ya da kadınsı giyime özenme; kız çocuklarda yalnızca erkeksi giysiler giymek isteme ve kadınsı giysiler giymeme konusunda çok ısrarlı olmayı içerir. [Bozukluğa ilişkin belirtilerin/belirleyicilerin tam listesi ve TANI ÖLÇÜTLERİ için DSM-5’e (Köroğlu, 2014) bakınız.] Epidemiyoloji: DSM-5’te erkek doğan çocuklardaki PREVALENS’in kız doğanlardakine oranı 2:1-4.5:1 olarak verilmektedir. Etiyoloji: Tam olarak bilinmemekte; genetik, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir. Tek yumurta ikizlerinde görülme oranı %28.4–39.1, çift yumurta ikizlerinde görülme oranı %0.0–2.6’dır. Bozukluk için risk faktörleri arasında demografik özellikler (örn., erkek olma); biyolojik özellikler (örn., enzim eksikliği: 17-beta-hidroksisteroid dehidrojenaz tip 3, 5-alfa redüktaz tip 2); psikososyal özellikler (ebeveyn destek ve denetiminde yetersizlik, anne ve baba tarafından uygulanan disiplinde tutarsızlık, fiziksel ve cinsel istismar); psikiyatrik bozukluklar (örn., kaygı bozukluğu, şizofreni) vardır. Sınıflandırma: DSM-IV-TR’de, Eksen I’in altındaki Cinsel Bozukluklar ve Cinsel Kimlik Bozuklukları/Cinsel Kimlik Bozuklukları’nda Cinsel Kimlik Bozukluğu (Çocuklarda) olarak yer alır. DSM-5’te, Cinsel Kimliğinden Yakınma ana tanı kategorisinin türüdür (ICD-10-CM: F64.2). [Ana kategori altındaki tür (type) ve alt türlerin (subtype) kapsamlı dökümü için DSM-5’e (Köroğlu, 2014) bakınız.] Tedavi: Psikoterapi ağırlıklıdır. Üç farklı yaklaşım bulunmaktadır. a. karşı cinse özgü davranışların aktif olarak azaltılmasını içeren tedavi modeli: Aileye yönelik çevresel düzenlemelerin yapıldığı doğrudan yaklaşımı ve psikodinamik olarak nedenleri ortaya çıkarma amacını güden dolaylı yaklaşımı içerir. b. izlem ve bekleme modeli: Çocuğun karşı cinse özgü davranışlarını yasaklamamayı, çocuğun gelecekteki cinsel kimliğine yönelik seçeneklere ebeveynin açık olmasını öneren; erken cinsel geçişten kaçınan yaklaşımdır. c. kabullenici model: Çocuktaki cinsel kimliğin tüm sonuçlarının geçerli ve kabul edilebilir olduğuna ilişkin bu en yeni yaklaşım; dikkatli bir danışma sürecinden sonra ve çocuğun da istemesi durumunda sosyal olarak cinsel geçiş izni verilmesini içerir.   bakınız: DSM-5 sınıflandırması karşılaştırınız: ergen ve yetişkinlerde cinsel kimliğinden hoşnut olmama, tanımlanmış diğer bir cinsel kimliğinden hoşnut olmama, tanımlanmamış cinsel kimliğinden hoşnut olmama