psychosocial theory - psikososyal kuram / psikososyal gelişim kuramı

YENİ-FREUDCU YAKLAŞIM’ın uygulandığı kuramlar arasında yer alır. PSİKOANALİTİK KURAM’ın bu değiştirilmiş formundaki kişilik gelişimi evreleri psikolojik gereksinimlerle toplumun sosyal koşul ve gereksinimleri arasında çatışmalar, bu çatışmalardan kaynaklanan psikososyal krizler ve bunların çözümüyle şekillenir. Krizlerin bir yöndeki çözümü tutum, düşünce ve beceri oluşumunu, kişilik gelişimini olumlu olarak etkiler; diğer yöndeki çözümü ise sözü edilen süreçleri olumsuz olarak etkiler. Her bir psikososyal gelişim evresindeki temel konular ve evrenin başarıyla tamamlanması durumunda kazanılan değerler (virtue) şunlardır: 1. temel güvene karşın güvensizlik; kazanılan değer umut (hope) (0-1 yaş), 2. özerkliğe karşın utanç ve kuşku; kazanılan değer irade (will) (1-3 yaş), 3. girişimciliğe karşın suçluluk; kazanılan değer amaç (purpose) (3-6 yaş), 4. üretkenliğe (başarıya) karşın aşağılık duygusu; kazanılan değer yetkinlik (competence) (6-11 yaş), 5. kimlik kazanımına karşın kimlik karmaşası; kazanılan değer sosyal grubun beklenti ve standartlarına sadakat (fidelity) (12-19 yaş), 6. yakınlığa karşın yalıtılmışlık (yalnızlık); kazanılan değer sevgi (love) (20-30 yaş), 7. üretkenliğe karşın durgunluk (durağanlaşma); kazanılan değer yararlı olmayı, bir şeyler başarmayı, topluma faydalı olmayı umursama (care) (30-60 yaş), 8. ego (benlik) bütünlüğüne karşın umutsuzluk; kazanılan değer tam olma ve bilgelik (wisdom) (60 yaş ve üstü). [Geliştiren/aktaran: Alman asıllı Amerikalı psikolog Erik Erikson (1902-1994)] bakınız: evre kuramı, gelişimsel kuram karşılaştırınız: psikoanalitik kuram