agnosia - agnozi

birincil duyusal kusurlara bağlanamayan, önceden anlamlı gelen ve bilinebilen (yani tanınan) uyarıcıları artık tanıyamama durumu. a. amorfognozi (amorphognosia) nesneleri derin duyum yoluyla tanımada bozukluk. Eşzamanlı hipestezi ile açıklanamamalı, nesnelerin fiziksel özelliklerini algılama zorluğundan kaynaklanmalıdır. b. anozognozi (anosognosia) hemiplejinin farkında olmama durumu. Başat olmayan hemisfer hasarı sonrasında, akut ihmal sendromunun bir parçası olarak ortaya çıkar. Daha genel anlamı, merkezi sinir sistemini yaygın biçimde etkileyen koşullar sonrasında oluşan bilişsel, linguistik (dilsel), duyusal ve motor kusurların farkında olmamayı içerir. c. asomatognozi (asomatognosia) kişinin kendi bedeninin uzuvlarını inkar etmesi. Bu inkar durumu, genelde, akut sağ serebral lezyonlardan kaynaklanan ihmal sendromu bağlamında oluşur. d. astereognozi (astereognosis) nesneleri boyut, ağırlık, şekil, yoğunluk veya dokum (texture) gibi fiziksel özellikleri yoluyla ayırt etme yeteneğindeki bozukluk. Astereognozi, Rolando sulkusunun arkasındaki (postsantral girus) alanın unilateral lezyonundan kaynaklanır. e. çağrışımsal agnozi (associative agnosia) anlamlandırmanın yapıldığı algılama aşamasından sonra gelen ve görsel bilgi işlemleme evresindeki aksaklık sonucunda ortaya çıkan görsel agnozi. f. dokunsal agnozi (tactile agnosia) hipesteziden kaynaklanmayan, nesneleri dokunarak tanımada bozukluk. İlgili lezyonlar genellikle inferior posterior parietal lob ve posterior insulada yer alır. g. fonagnozi (phonagnosia) bilinen sesleri tanıyamama. h. görsel agnozi (visual agnosia) normal görsel işleve rağmen, görsel uyarıcıları tanımada bozukluk. i. işitsel agnozi (auditory agnosia) normal işitsel işleve rağmen sesleri tanımada bozukluk. (Aşağıdaki işitsel ses agnozisi ve saf kelime sağırlığı, işitsel agnozi çesitlerine girer.) j. işitsel ses agnozisi (auditory sound agnosia) sağ veya sol hemisferin posteriorindeki hasardan kaynaklanan, konuşma dışındaki anlamlı işitsel uyarıcıları tanıyamama. k. kavrama agnozisi (apperceptive agnosia) görsel algıdaki bozukluğun yol açtığı, sabit yani tutarlı algı üretememe biçimindeki görsel agnozi türü. İlişkili lezyonlar genellikle tüm beyne yaygındır. l. ototopagnozi (autotopagnosia) bedenin uzuvlarını tanıyamama ve beden şemasını algılamada bozukluk. Sınırlı ototopagnoziler arasında sağ-sol ayrımında bozukluk ve parmak agnozisi bulunmaktadır. m. parmak agnozisi (finger agnosia) parmakları adlandırma veya tanımada bozukluk. Sol inferior parietal lob/angular girus lezyonlarından kaynaklandığı düşünülen, beden şeması bozukluklarının gözlendiği GERSTMANN SENDROMU ile ilişkili olabilmektedir. n. prosopagnozi (prosopagnosia) tanıdık yüzleri tanıma yeteneğinin bozulması. Birincil görsel bozukluk ile ilgili değildir. Genellikle, inferior oksipital-temporal birleşme alanı veya inferior parietal-oksipital bölgeleri içeren posterior serebral arter bölgesindeki bilateral enfarktlardan kaynaklanır. o. renk agnozisi (color agnosia) renk ayırt etme yeteneği sağlam olmasına rağmen renkleri tanıyamama. İlgili lezyonlar genellikle başat (dominant), bazen de bilateral oksipital-temporal alanlardadır. p. saf kelime sağırlığı (pure word deafness) dili işitsel olarak kavrama yeteneğinin bozulması. Başkaca dil bozukluğu yoktur. Sesleri tanıma yeteneği de sağlamdır. Sendromun, Wernicke alanı ile işitsel girdi alanının bağlantısının kopmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Lezyonlar genellikle superior temporal girusun kortikal ve subkortikal alanlarını içermektedir. r. simultanagnozi (simultanagnosia) resim veya nesnelerin parçalarını betimleyebilme, ancak bütünü tanımada bozukluk; resim ya da nesne kısımlarını eşzamanlı olarak sentezleme bozukluğu. Ayrıca, birden fazla nesnenin aynı anda tanınmasında bozukluk; resim ya da nesne kısımlarını eşzamanlı olarak sentezleme bozukluğu. s. statik nesne agnozisi (static object agnosia) durağan nesnelere ilişkin görsel agnozi; nesne hareket ettiğinde agnozi ortadan kalkar.