neuron - nöron / sinir hücresi

sinir sisteminin İMPULS iletiminden sorumlu yapısı. Bölümleri: a. soma (cell body) hücre çekirdeği ve organellerin çoğunu kapsar. Sitoplazmadaki metabolik faaliyetlerin organeller (örn., mitokondri) tarafından yürütüldüğü bölümdür. b. çekirdek (nucleus) sitoplazmadaki metabolik faaliyetler ve hücre çoğalmasını, DNA’nın içerdiği genetik kod uyarınca yönetir ve denetler. c. hücre zarı (cell membrane) nöronun elektriksel bakımdan denge durumunun (polarizasyon) bozulmasıyla uyarılan (irritability); delikli (porous) yapısı ile, iyonların hücre-içi ve hücre-dışı geçişlerine imkan veren; bu hareketliliğin, (depolarizasyon) akson boyunca ilerlemesini (conduction) sağlayan yapı. Denge durumu tekrar sağlandığında (polarizasyon) impuls da sona erer. d. dendritler (dendrite) reseptör birimler ya da diğer nöronlar tarafından uyarılan lifler; nöronun alıcı ucu (AFFERENT). Dendrit çok sayıda daldan oluşur, bu da nöronun çok sayıda başka nöronla ilişki içinde olmasını sağlar. Dendrit ve üzerindeki dikenlerin (dendritic spine) sayısı deneyim ile artar, bu da, nöronun reseptif yüzeyinin genişlemesini sağlar. e. akson (axon): nöronun uzun, ince silindirik uzantısı. Tepki organlarını (kas, salgı bezleri) ya da diğer nöronları uyaran lifler; nöronun gönderici ucu (EFFERENT). Somadan tek akson çıkar. e1. akson tepeciği (axon hillock) somanın bittiği bu kısımda, eşik-altı uyarıcıların, gizil dönem süresi içinde toplanma işlemi gerçekleşir. e2. akson ucunda kollateraller ve onların da ucunda,  telodendria olarak adlandırılan dallar vardır. Sinir sisteminde her bir akson bir uç düğmede (bouton terminaux); sinir kas kavşağında ise her bir motor nöron sinaptik son haznede (synaptic end bulb) son bulur. e3. sinaptik kesecikler (synaptic vesicles) uç düğmelerde yer alır. Nöronda sentezlenmiş olan NÖROTRANSMİTTER keseciklerde depolanır. İMPULS ile uyarıldığında, kesecikler hücre zarı ile kaynaşır ve içindeki maddeyi sinaptik boşluğa salgılar. bakınız: aksiyon potansiyeli, motor uç plaka potansiyeli, nörotransmitter, sinaps, sodyum-potasyum pompası, nöron tipleri